Gökyüzünün Eşsiz Renkleri: Gökyüzü Neden Mavi?

Gökyüzü, bazılarımız için çok romantik bir yer olurken bazılarımız içinde son derece gizemli bir yer olmaktadır. Gökyüzünün gecesi aylı yıldızlı bir başka güzel, gündüzken rengarenk olarak bir başka güzeldir. Herkes kendince gökyüzü sevdasına sahiptir.

Gökyüzü

İlk başta da dediğimiz gibi gökyüzü herkes için aynı anlama gelmez. Yaşam kaynağımız olan Güneş yaydığı ışınları atmosfere göndermektedir ve bazı engellerle karşılaşmaktadır.

Bu ışınların bir kısmı bu engeller tarafından absorbe olurken, bir kısmı da saçılmaktadır. Bir kısmı ise yansımaktadır. Atmosfere girdiğinde beyaz renkli olan güneş ışınları (bakınız güneşin rengi) gözümüze başka renklerde görünmektedir. Peki bu engeller nelerdir?

Atmosfer su buharı molekülleri, hava molekülleri, ozon gazı ve havada her zaman bulunmayan ve oranları bölgeden bölgeye değişen kirletici gazlar bulunmaktadır.

Gökyüzü Neden Mavidir?

Güneş ışığı atmosfere girdiği zaman ışın saçmaya başlamaktadır. Saçılan ışınların dalga boyları farklı farklıdır. Bu farklılık saçılma anında farklı renklerin oluşmasını sağlamaktadır. Kısa dalga boylu ışınlar mor, mavi ve yeşil renkler olarak; uzun dalga boylu ışınlar ise sarı, turuncu ve kırmızı renkler olarak saçılmaktadır. Fakat kısa dalga boylu ışınlar daha fazla saçılmaktadır.

Neden Mavi? Neden Başka Bir Renk Değil?

Hepimizin aklına aynı soru gelmektedir. Neden mavi? Neden mor değil? Neden pembe değil? Neden mavi? Hemen izah edelim: ışık saçılması gökyüzünün rengi ardındaki en önemli açıklama olsa da, işin bir de bizim tarafımızdan nasıl algılandığı boyutu vardır. İnsan gözünün en hassas olduğu renklerin dalga boyu 380 ile 740 nanometre arasındadır.

Güneş’ten gelen ışınların büyük bir çoğunluğu, 400 nanometre civarındaki mor ile 450 nanometre civarındaki mavi rengidir. Bir insanın retinasında düşük ışığa duyarlı 10 milyon adet çubuk hücresi ve renge duyarlı 5 milyon adet koni hücresi bulunmaktadır. Bu koniler; uzun, orta ve kısa olmak üzere üç farklı dalga boyuna özelleşmiştir.

Koni hücrelerinde görülen bu üst üste binme nedeniyle iki ayrı renk karışımı, beyinde aynı sinyalin oluşmasına neden olabilmektedir. Bu tarz dalga boylarına metamer adı verilmektedir. Zaten bu sayede bizler, kırmızı ve yeşil dalga boyları aynı anda geldiği için sarı rengini algılarız. Çünkü sarı rengi dalga boyunu tek başına ayırt edemeyiz.

İşte mavi ile beyaz renklerinin aynı anda gelmesi ile mavi ve mor renginin aynı anda gelmesi, beynimizde aynı tepkiyi yaratmaktadır. Dolayısıyla gökyüzüne baktığımızda, gözümüze mavi ve mor dalga boyları girse de, beynimiz bunları mavi ve beyaz olarak yorumlar. Bu nedenden ötürü gökyüzü mor değil mavi olarak görülür.

Gün Doğumu ve Gün Batımı

Gökyüzü, gün doğumunda ve gün batımında kırmızımsı bir renge bürünür. Güneş ışınları gün doğumu ve gün batımına yakın, atmosfere daha dar bir açıyla girmektedir. Bu açıdan kaynaklı olarak ışınlar atmosferde daha çok yol almaktadır. Bu sırada kısa dalga boylu ışınların çoğu saçılmaktadır ve bize daha uzun dalga boylu ışınlar ulaşmaktadır.

Bu ışınlar kırmızı, turuncu ve sarı olanlardır. Eğer atmosferde hava moleküllerinden daha büyük olan parçacıklar varsa sarı renkli ışınlar da saçılır ve geriye kırmızı ve turuncu renkli ışınlar kalır. Dolayısıyla günbatımı gökyüzü kırmızı rengine bürünür.

Gökkuşağı Nasıl Oluşmaktadır?

Atmosfere giren güneş ışınları yağmur damlalarının içinden geçerken hızlarında yavaşlama meydana gelmektedir. Bu ışınların bir kısmı damlanın içinden kırılarak yansımaktadır, bir kısmı da damlanın içinden geçmektedir. Yansıyan ışınlar bir uçta kırmızı diğer uçta mor olmak üzere bir yelpazeye ayrılır ve gökkuşağı oluşur.

Gökkuşağındaki renkler dıştan içe kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert, mor şeklinde sıralanmaktadır.

Bazen yağmur yağmaz. Lakin yine gökyüzü bizlere gökkuşağı gösterir. Bunun sebebi gayet basittir. Bulutlar sıvı ya da katı su moleküllerinden oluşmaktadır. Güneş ışınları damlacıklara ya da kristallere çarparak kırılır ve saçılır. Bu da gökkuşağı bulutlarının oluşmasını sağlar.

Sonuç

Görüldüğü üzere gökyüzü aslında birden fazla renge sahip olabilmektedir. Lakin gözlerimiz gökyüzünü mavi renkte görmektedir.

Kaynakça

Meltem Çetin Sever, Gökyüzünün Renkleri Gökyüzü Neden Mavi? Gün Batımında Neden Kırmızı Olur?, 23.02.2018, Alınma Tarihi: 09.04.2020, Alınma Yeri: Evrim Ağacı

Reklamlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir