İlk Uygarlıklar : Sümerler

Yazının icadı ile başlayan ve kavimler göçü ile son bulan süreye ilkçağ denilmektedir. Bu dersimizde sizlere ilkçağ uygarlıklarından birisi olan Sümerler hakkında bilgi vereceğiz. Sümerlere geçmeden önce kuruldukları bölge olan Mezopotamya hakkında bilgi sahibi olalım.

Mezopotamya Uygarlıkları

Mezopotamya; Güneydoğu Toroslardan başlayarak Basra Körfezi’ne kadar uzanan Dicle ile Fırat Nehirleri arasında bulunan bölgeye verilen addır. Tarih boyunca bu bölgede birçok devlet kurulmuş, birçok devlet bu bölgeyi kontrol edebilmek için birbirleriyle savaşmıştır. Bu bölgede kurulmuş olan bazı devletlere geçmeden önce isterseniz bu bölgenin özelliklerinden bahsedelim.

Mezopotamya’nın Avantajları

İlk olarak bu bölgenin çok geniş bir tarım bölgesi olduğunu belirtmek gerekir. Çok geniş ve verimli tarım topraklarına sahip olduğu için birçok devlet burada kurulmuştur.

Çok geniş bir ticari yola mevcuttur. Basra Körfezinin kıyılarından Hindistan’a, Mısırdan Anadolu’ya kadar olan alana kadar ticari ilişkilere sahip bir bölgedir.

Teknik gelişmelerin birçoğu bu bölgede icat edilmiştir (tekerlekli araçlar, karabasan, tekneler vb.)

Çok dinli bir bölgedir. Bu bölgede kurulan devletlerde çoktanrıcılık sıkça görülmektedir.

Doğal savunma alanlarına sahip değildir. Bu sebepten ötürü sıklıkla istila edilmiştir.

Mezopotamya

Mezopotamya’da Kurulan İlk Uygarlıklar

İlkçağlarda bu bölgede Sümerler, Elamlar, Akadlar, Babiller, Amoriler, Kassitler, Hurriler, Mitanniler ve Asurlar devlet kurmuştur.

Sümerler

Milattan önce 4000 ile milattan önce 2000 yılları arasında Mezopotamya’nın güneyinde Irak civarında kurulmuştur. Araştırmalara göre Sümerler bu bölgeye sonradan gelip burada devlet kurmuşlardır. Yani bu bölgeye göç etmişlerdir.

Sümerler

Sümerlerin Yerleşim Yerleri

Sümerler bu bölgenin ilk yerleşim yeri olarak kabul edilecek şehir devletleri kurmuşlardır. Bu şehir devletlerinden en çok bilinenleri, Ur, Uruk, Lagaş, Eridu, Kiş, Nippur, Girsu’dur.

Site adı verilen şehir devletlerinin yöneticilerine Patesi ya da Ensi denilmekteydi. Ensi ya da Patesi adı verilen bu yöneticiler aynı zamanda baş yargıç, başkomutan, başrahip unvanlarına da sahiptiler.

Patesi – Ensi

Sümerlerin Dini Görüşü

Sümerler tanrısal egemenlik anlayışına mensup bir devlettir.

Kurmuş oldukları şehirlere site adını vermişlerdir. Bu siteler içerisinde Ziggurat adı verilen tapınaklar inşa etmişlerdir. Bu tapınaklar aynı zamanda tahıl ambarları ve astronomi gözlem evleri olarak da kullanılmaktaydı. Çok tanrılı bir dine mensuptular.

Yazının İcadı, Kanunlar ve Diğer Gelişmeler

Sümerlerin en büyük özellikleri şüphesiz yazıyı icat etmeleridir. Yazıyı ilk icat eden ve ilk kez kullanan devlet Sümer devletidir.

Yazıyı daha çok devlet kanunlarında, dini kurallarda vb. kullanmaktaydılar.

Çivi Yazısı

Yazı haricinde astronomi ile ilgilenen ilk topluluktur. Bunun haricinde dil, tıp, matematik, din, fal, büyü ve mitoloji gibi alanlara da ilgi duymuşlar bu alanlarda da önemli çalışmalar gerçekleştirmişlerdir.

İlk burç yorumu Sümerler tarafından yapılmıştır. Tüm bunlar sonucunda ay takvimini kullanmışlardır. İlk defa sayı sistemlerini de Sümerler kullanmıştır.

İlk yazılı kanunlar Sümerler tarafından hazırlanmıştır. Lagaş Kralı Urgakina tarafından milattan önce 2375 tarihinde hazırlanmıştır.

Bu kanun ile rahiplerin baskısı azaltıldığı gibi dünyada ilklerde gerçekleşmiştir. Öncelik olarak ilk defa güçsüzleri ve özel mülkiyeti korumak için kanun çıkarılmıştır.

Haksızlık, hırsızlık, asker kaçaklığı gibi konularda da kanunlar çıkarılmıştır. İlk defa kişi hak ve özgürlükleri ele alınmıştır. Maddi tazminat ile suçu bağışlama yöntemi geliştirilmiştir.

Dünyada ilk defa örgütlü eğitim sistemi geliştirilmiştir. Askeri alanda kullanılmak üzere ilk defa savaş arabaları geliştirilmiştir.  Ordularını yayalar ve arabalılar olmak üzere ikiye ayırmışlardır.

Sümerler aynı zamanda edebiyat ile de ilgilenmişlerdir. Gılgamış Destanı, Yaradılış Destanı, Tufan Menkıbesi Sümerlere aittir.

Yılbaşı ağacı süsleme, nazar boncuğu takma, evlilik yüzüğü gibi kimilerince saçma, kimilerince eğlenceli gözüken adetler ilk defa Sümerlerde görülmüştür.

Sümerlerin Sonu

Sümerlerin sonunun Akadların saldırıları sonucunda gerçekleştiği herkes tarafından kabul edilmektedir. Ama bazı araştırmalar Sümerlerin zayıflamasını Sümer topraklarında gerçekleşen tuzlanma ve buna bağlı olarak tarım üretiminin düşmesinden kaynaklandığını savunmaktadır. Nitekim Gılgamış Destanında Sümer devletinde büyük bir sel olduğu ve birçok şehrin harap olduğu da belirtilmektedir.

Sümerler Hakkında İlginç Bilgiler

En büyük şehri 80.000 nüfusa sahipti. Bu o dönem için oldukça büyük bir nüfustur.

Kralları erkeklerden oluşmuyordu. Krallarından bir tanesinin kadın olduğu bilinmektedir.

İlk sevgililer günü Sümerlerce ortaya atılmıştır.

Nevruz ilk olarak Sümerler tarafından kutlanmıştır.

Sümerlerde domuz yemek yasaktı.

Sümerlerde yere düşen ekmek yerden alınırdı.

Sümerler biraya düşkün bir topluluktu.

Sümer devletleri birbiri ile sürekli savaşırdı.

Sümerler seyahat etmeyi severdi. Ve ticaretle uğraşmayı da çok severlerdi.

1930’lı yıllara kadar Sümerler hakkında hiçbir bilgiye rastlanılmamıştır.

Bugünkü dersimizde sizlere Sümerler hakkında bilgi verdik. Anlamadığınız bir şey olursa bizimle buradan iletişime geçebilirsiniz.

Diğer uygarlıklara buradan ulaşabilirsiniz.

Kaynakçalar

Sümerlerin Tarihi

Sümerler Hakkında İlginç Bilgiler 1, 2, 3

İlk Uygarlıklar 1, 2

Reklamlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir