Kahkaha Bilimi Nedir? Ve Neden Karanlık Bir Tarafı Vardır?

Kahkaha sağlıklıdır, lakin sağlıksız bir kahkaha için illa da Joker olmaya gerek yoktur. Yolda yürürken birisini arkanızda gülerken duyduğunuz zaman muhtemelen o kişinin bir başka bir kişiyle konuştuğunu ya da telefonda birisiyle komik bir muhabbet kurduğunu düşünürsünüz.

Gülümsüyor, içinde belli belirsiz, içinde sıcak bir hissi barındırıyor gibi gelir. Duymuş olduğunuz bu kahkaha sizi gülümsetebilir, hatta sizinde kahkaha atmanıza sebep olabilir. Gerçekleşmesi muhtemel olan iki seçenek gibi duruyor değil mi?

Az önce yolda düşündüğünüz, arkanızda gülen adamı şimdi bir cenazede düşünün. Bu kişinin cenazede hemen arkanızda oturduğunu düşünün. Ve arkanızda tıpkı yolda yürürken ki durumdaki gibi kahkahalar attığını düşünün. Bu durum biraz absürt kaçıyor değil mi?

Gerçek şudur ki, kahkahalar atmak her zaman olumlu ya da sağlıklı bir durumu işaret etmemektedir. Bilime göre kahkaha atmak; gerçek ya da spontaneden simüle edilene, uyarılandan endüklenene, hatta patolojik olarak değişene kadar birçok farklı şekilde sınıflandırılmaktadır.

Ancak kahkahanın gerçek sinirsel temeli hala çok bilinmemektedir. Bilinenler ise çoğunlukla patolojik klinik vaka raporlarından gelmektedir. Kahkaha veya espri anlayışı; uyum sağlamak durumunda kaldığımız sosyal, duygusal ve bilişsel işlevlerimizin iki önemli bleşenidir. Ancak bunlar sadece insanlara özgü bileşenler değildir.

Primatlar ve maymunların da gülüp kıkırdıyor olması bu durumun sadece insanlara özgü olmadığının bir göstergesidir. Bu özellik onların hayatta kalmalarına yardımcı olduğu için evrimleşmiş olabilir.

Sonuç olarak atmış olduğumuz kahkahalar; karşılıklı bağ kurmayı sağlayan, potansiyel çatışmaları engelleyen ve stres ve kaygıyı yatıştırmayı sağlayan toplumsal faaliyettir. Ancak bu faaliyetin durduk yere, herhangi bir sebep olmadan gerçekleşmesi bu özelliğin kaybedilmesini sağlamaktadır.

Hastalıkların Kahkahaya Etkisi

Yüz ifadeleri, dil ve boğaz hareketleri için son derece önemli olan beyin özellikleri hakkında ayrıntılı bilgiye sahipken; olumlu duyguların nasıl kahkaha atma isteği uyandırdığı hakkında çok az şey bilinmektedir. İlk kez Charles Darwin tarafından tespit edilen ve detaylı bir şekilde belgelendirilen bir sendrom, kontrolsüz duyguların rahatsız edici bir sergisi üzerinedir.

Bu durum; klinik olarak sık, istemsiz ve kontrol edilemeyen gülme ve ağlama krizleri ile karakterizedir. Kişinin altta yatan duyguları ile dışa vurmuş olduğu ifadeler arasında ciddi bir şekilde orantısızlık, bozukluk bulunmaktadır. Bu duruma Psödobulbar Etkisi Sendromu adı verilmektedir.

2019 yılı Joker filmine konu olan Psödobulbar Etkisi Sendromu gülmede orantısızlık gösterilmesidir.
Kaynak: Yurt Gazetesi

Bu durum, duygusal sürücüleri kontrol eden, beyin sapındaki öne inen yollar ile yüz ifadelerini ve duygusal ifadeleri yöneten devreler arasındaki kopmadan kaynaklanmaktadır. Bu ciddi durumla alakalı ilişkili olabilecek bazı bozukluklar: travmatik beyin hasarı, Alzheimer, Parkinson gibi hastalıklardır.

Kısa bir süre önce yapılan araştırmalarda, giderek değişen ve tuhaflaşan bir espri anlayışı ile uygun olmayan zamanlarda gülmenin, bunamanın erken göstergesi olabileceği konusunda önemli bulgulara ulaşılmıştır.

Psödobulbar etkisi ise, inmenin duygusal değişim açısından en sık bildirilen yan etkilerinden sadece bir tanesidir.

Bir başka hastalık olan gelotofobi, kişinin kendisi ile alay edilmesi, kendisine gülünmesi durumudur. Bunun tam tersi olan gelotofili ise alay edilmekten zevk alma durumudur. Bu durumun daha da ileri gidilmiş versiyonu olan katagelastisizm de ise kişinin başkalarına gülmeyi aşırı derecede sevdiği gözlemlenmiştir.

Sağlıklı Gülüşler

Kahkahanın karanlık tarafını bir kenara bırakacak olursak, kahkahaların genelde sıcak duygulara neden olduğu inkar edemeyiz. Gülmenin kardiyovasküler fonksiyonu artırdığını, bağışıklık ve endokrin sistemlerini güçlendirdiğini belirtmek gerekir.

Kahkaha atmak unutmayı sağlamaktadır.
Kaynak: İstanbul Huzurevleri

Beynimiz duygusal olarak tatmin edici ve mutluluk yayan sinyallerden etkilenmektedir. Bu durum, kahkaha terapisinin neden bu kadar güçlü etkilere sahip olduğunu gözler önüne sermemize yardımcı olmaktadır. Bu etkilere örnek olarak esneklik, iyileşmiş solunum ve ruh hali gibi örnekler verilebilir.

Sonuç

Sonuç olarak kahkaha atmak bazen bizim için yararlı olabilir. Ama bazen de bizim için zararlı olabilir. Bu sebepten ötürü nerede kahkaha atılacağını bilmek gerekir. Aksi halde istenmeyen olaylarla karşılaşılabilir!

Kaynakça

Lynne A. Barker, Kahkahanın Bilimi ve Karanlık Tarafı Her Kahkaha Sağlıklı mı?, 06.04.2020, Evrim Ağacı, Alınma Tarihi: 08.04.2020, Alınma Yeri: Evrim Ağacı | Orijinal Çeviri: Kübra Bozkurt

Reklamlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir